Podczas trwających upałów rośnie ryzyko odwodnienia oraz przegrzania organizmu. Upał może doprowadzić do udaru słonecznego lub cieplnego, który jest stanem zagrażającym zdrowiu, a nawet życiu.
Upał jest wtedy, gdy temperatura powietrza przy powierzchni ziemi przekracza 30°C. W ciągu dnia, najwyższa temperatura występuje pomiędzy godz. 15.00 a 18.00, a nie jak się powszechnie sądzi w południe. Największe promieniowanie UV notowane jest w godz. 12.00-13.00.
Dowiedz się, jak przetrwać upał w poradniku NFZ dla pacjenta: https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/poradnik-pacjenta-slonce-a-nasza-skora-jak-uniknac-oparzen-slonecznych,8648.html.
SŁOŃCE. CZERNIAK I POPARZENIA SŁONECZNE
Szczególnie intensywna ekspozycja oraz oparzenia słoneczne (w szczególności części ciała rzadko wystawianych na słońce) wiążą się z większym ryzykiem czerniaka niż przewlekłe przebywanie na słońcu. Kluczowe są m.in. poważne oparzenia słoneczne objawiające się bąblami i pęcherzami (oparzenia II stopnia), zwłaszcza w dzieciństwie. Kto powinien szczególnie chronić się przed słońcem:
- dzieci: ich skóra jest znacznie cieńsza i mniej odporna na działanie promieni UV,
- osoby z jasną karnacją: w szczególności osoby o rudych lub blond włosach, z dużą ilością piegów lub licznych znamion,
- pacjenci po przeszczepach narządów,
- osoby po zabiegach medycyny estetycznej,
- pacjenci przyjmujący leki światłouczulające.
WODA, OKULARY, UNIKANIE SŁOŃCA
Dzieci:
- pod żadnym pozorem nie zostawiaj dzieci i zwierząt w zaparkowanym pojeździe – temperatura w nagrzanym samochodzie może dochodzić do 50-60 °C,
- dzieci podczas upałów nie powinny wychodzić z domu – jeżeli musisz wyjść, ubierz dziecko w lekką, przepuszczającą powietrze, jasną odzież i pamiętaj o czapce, najlepiej z daszkiem,
- chroń dziecko przed słońcem, m.in. używając parasolki nad wózkiem nawet wtedy, kiedy ten stoi w ocienionym miejscu,
- podawaj dziecku letnie, lecz nie zimne napoje, w szczególności ziołowe i/lub owocowe herbatki, a także wodę mineralną lub sok,
- kąp dziecko w letniej (nie zimnej!) wodzie.
Seniorzy:
- podczas upałów nie powinni wychodzić z domu – jeżeli jest to niezbędne, to koniecznie z nakryciem głowy,
- osoby starsze zwykle przyjmują większe ilości leków – podczas upałów, gdy organizm się odwadnia, ich stężenie w organizmie może się zwiększyć nawet do zagrażającego życiu, w związku z tym powinny one bardzo uważnie monitorować swoje samopoczucie, a przede wszystkim stosować się do zaleceń związanych z postępowaniem podczas upałów,
Pamiętaj:
- dbaj o nawodnienie: pij 3-4 litry wody dziennie, szczególnie w upalne dni,
- unikaj słońca w szczycie: ogranicz ekspozycję na promieniowanie UV między godz. 10.00 a 14.00,
- wybieraj odpowiedni ubiór: noś przewiewne ubrania z naturalnych tkanin w jasnych kolorach,
- stosuj wysoką ochronę SPF: regularnie używaj kremów z filtrem UV, najlepiej z wysokim faktorem SPF 50+,
- chroń głowę: pamiętaj o kapeluszu lub czapce,
- zadbaj o oczy: noś okulary przeciwsłoneczne z odpowiednim filtrem UV,
- unikaj alkoholu: spożywanie go odwadnia organizm i znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia udaru cieplnego,
- jedz sezonowe owoce, które zawierają dużą ilość wody,
- utrzymuj ciało w chłodzie: noś luźną, przewiewną odzież, która zakrywa jak największe partie skóry, a jeśli jest ci gorąco, możesz również założyć mokry ręcznik na szyję,
- unikaj wysiłku fizycznego w najgorętszych godzinach dnia: osoby, które spędzają aktywnie czas na powietrzu skupiają uwagę na wykonywanych czynnościach, a nie na otoczeniu, i mogą przeoczyć pierwsze oznaki upału,
- utrzymuj chłód w pomieszczeniach.
CZY TO UDAR?
Zaobserwuj, jak się czujesz podczas upalnych dni. Zwróć uwagę zwłaszcza na znaki ostrzegawcze, które daje organizm, gdy jest przegrzany:
- twoje tętno wzrasta,
- męczysz się,
- zaczynasz szybko oddychać,
- masz zawroty głowy,
- dostajesz gorączki,
- masz dreszczem
- oddajesz mniej moczu niż zwykle – to może być objaw odwodnienia.
Niepokojące objawy – kiedy udać się do lekarza?
Niektóre objawy wymagają szybkiej reakcji i oceny medycznej. Zgłoś się do lekarza niezwłocznie, jeśli:
- oparzenia obejmują dużą powierzchnię ciała,
- skóra nie wykazuje oznak gojenia po kilku dniach,
- pojawiają się zawroty głowy, gorączka lub wymioty,
- dochodzi do zaburzeń świadomości lub utraty przytomności,
- występują objawy udaru cieplnego,
- pojawiają się oznaki zakażenia ran, np. ropa, nieprzyjemny zapach, gorączka.
Wzywanie pomocy
Jeśli zauważysz objawy przegrzania organizmu u siebie lub innej osoby, natychmiast zadzwoń na numer alarmowy 112 lub 999 po pomoc. Te objawy to zwłaszcza: dreszcze, suchość skóry, przyśpieszony oddech, wysoka temperatura ciała, nudności, zawroty głowy.
Jeśli ktoś w twoim otoczeniu potrzebuje pomocy, bo np. zasłabł, to natychmiast reaguj! Wezwij pomoc i zabierz tę osobę w cień, jeśli to możliwe.
